Zasady pracy z dzieckiem z ADHD
Dodane przez Andrzej dnia Maj 28 2012 14:25:20
Pierwsze miesiące i lata życia są u wszystkich dzieci okresem intensywnego rozwoju. Ich układ nerwowy jest bardzo plastyczny, a dzieci szczególnie podatne na wszelkie oddziaływania. Niestety w przypadku niektórych naturalne siły rozwojowe stanowiące harmonijną jedność psychosomatyczną są zaburzone lub zahamowane. Utrudnia to znacznie ich rozwój począwszy od ruchowego aż po intelektualny. Korzystne podstawy do osiągania równych szans i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym wszystkim dzieciom stwarzają przedszkola integracyjne. Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo sprawiają wiele kłopotu swoim zachowaniem i postępowaniem zarówno w domu rodzicom, jak i wychowawcom. Wymagają one dużo uwagi ze strony opiekunów. Ich nadmierna ruchliwość, częste wchodzenie w konflikty z rówieśnikami, głośne zachowanie niejednokrotnie dezorganizują pracę i funkcjonowanie grupy. Nie wszystkie dzieci objęte opieką naszego przedszkola posiadają jednoznaczną diagnozę zespołu nadpobudliwości psychoruchowej U niektórych diagnoza taka jest trudna do postawienia, szczególnie gdy cechy nadpobudliwości towarzyszą innym rodzajom niepełnosprawności. Do przedszkola uczęszczają także dzieci, które wykazują bardzo dużą ruchliwość lub problemy emocjonalne ale w efekcie diagnozy i obserwacji nie stwierdzany jest u nich zespół ADHD. Dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej tak jak wszystkie inne są bardzo różnorodne, posiadają zróżnicowany potencjał intelektualny, poziom koncentracji uwagi, a także komunikacji z najbliższym otoczeniem. Czas pobytu tych dzieci w grupie przedszkolnej jest więc indywidualnie dostosowywany (od 2 godz. do całego dnia). Na miarę swoich możliwości uczestniczą we wszystkich zajęciach grupy. Zajęcia realizowane są także w formie indywidualnych spotkań z pedagogiem specjalnym i jeżeli jest taka konieczność to z logopedą, psychologiem lub rehabilitantem. Podstawowe i najważniejsze założenie jakie przyświeca pracy z dziećmi nadpobudliwymi w naszym przedszkolu brzmi: - dziecko nadpobudliwe nie jest nieposłuszne ani złośliwe, ono po prostu potrzebuje więcej ruchu W toku codziennej pracy staramy się przede wszystkim jak najlepiej poznać każde dziecko i wypracować sposób komunikowania się z nim. Tak modyfikujemy jego czas ukierunkowanej aktywności, aby był on dostosowany do możliwości percepcyjnych. Tworzymy warunki, by dzieci mogły odreagować ewentualne napięcia fizyczne, czy emocjonalne, pozwalając im codziennie na dużą dawkę ruchu np. w sali gimnastycznej, na placu przedszkolnym. Jeżeli jest taka potrzeba pedagog specjalny prowadzi zajęcia ruchowe na sali gimnastycznej tylko z dzieckiem nadpobudliwym w czasie, gdy pozostała część grupy uczestniczy w zajęciach z nauczycielem wiodącym w sali zajęć. Praca z dzieckiem nadpobudliwym odbywa się w warunkach wyciszenia i wyeliminowania zewnętrznych czynników rozpraszających, w pokojach terapeutycznych gdzie dajemy dziecku jak największą liczbę doświadczeń i sytuacji uczących sposobów skupiania uwagi i wydłużania czasu ukierunkowanego działania. Natomiast codzienne funkcjonowanie w grupie rówieśniczej uczy rozpoznawania i nazywania swoich emocji i społecznie akceptowanych sposobów ich wyrażania. Zdarza się często, że dorośli są nieświadomi głównych przyczyn niewłaściwego zachowania dzieci. Z tego powodu winą za złe zachowanie obarczają dzieci. Tymczasem znajomość i świadomość przyczyn nieodpowiedniego zachowania jest niezwykle ważna. Istotne jest, aby nauczyć dziecko korzystania z nagromadzonej w swoim ciele energii we właściwym kierunku. Terapia dzieci trudnych ma dostarczyć im okazji do przeżycia pozytywnych doświadczeń społecznych korygujących obraz siebie, umożliwienie nabycia umiejętności radzenia sobie z różnorodnymi zachowaniami oraz stworzenie okazji do odreagowania napięć emocjonalnych i ruchowych. Zajęcia dostosowywane są do możliwości i potrzeb dzieci. Zaczynają się od pracy odtwórczej, stopniowo przechodząc do zadań twórczych, bardziej samodzielnych. Staramy się aby praca rozpoczęta przez dziecko była doprowadzona do końca z pozytywnym efektem. Tak konstruujemy zajęcia by były atrakcyjne i ciekawe. Doświadczenie w pracy z dziećmi nauczyło nas, że należy wykazać się konsekwencją w postępowaniu, stawiać jasno określone granice, co dziecku wolno, a czego nie może wykonywać. Należy wyznaczać bliskie cele działania i określić sposób ich realizacji. Chwiejna koncentracja i duże rozproszenie uwagi powoduje kierowanie swoich zainteresowań na coraz to inne bodźce. Stawianie odległych celów powoduje zapomnienie, porzucenie rozpoczętego zadania i podejmowanie coraz to nowych zabaw. Systematycznie przyzwyczajamy dzieci do finalizowania każdego rozpoczętego zadania. Przypominamy o obowiązkach i jeżeli jest taka potrzeba pomagamy w ich realizacji. W pracy z dzieckiem trudnym wykorzystujemy terapie kierujące aktywnością ruchową, muzyczną, emocjonalną dziecka i w konsekwencji poprawiające jego zdolność skupienia uwagi i koncentracji, zwolnienia napięcia mięśniowego i psychicznego, rozwijanie procesów myślowych, zachowań empatycznych, bycia bardziej aktywnym i twórczym. Są to między innymi : terapia zajęciowa, muzykoterapia, metoda ruchu rozwijającego W. Sherborne, kinezjologia dr P.Dennisona, pedagogika zabawy, techniki relaksacyjne, parateatralne, metoda malowania dziesięcioma palcami. Treści dobieramy do specyficznych potrzeb i indywidualnych predyspozycji. Z naszych doświadczeń wynika, że niebagatelne znaczenie dla efektywnej pracy z dzieckiem ma współpraca rodziców z terapeutą. Brakuje jednak specjalistów oraz działającego celowo systemu motywującego rodziny do udziału w terapiach prowadzących do redukcji napięć i konfliktów w rodzinie. Wizyta u psychologa budzi nadal lęk i obawę wielu rodziców. Aby terapia dzieci nadpobudliwych psychoruchowo była owocna, to również rodzice muszą pamiętać i przestrzegać odpowiednich zasad postępowania ze swoim dzieckiem. Dziecko powinni mieć zapewnioną w domu atmosferę akceptacji i spokoju, ustalone reguły i obowiązki. Dorośli powinni kontrolować swoje emocje w kontakcie z dzieckiem, stwarzać poczucie bezpieczeństwa i dać mu do zrozumienia, że jest kochane. Wymagania wobec swoich dzieci rodzice powinni stawiać w sposób jasny i klarowny, a obowiązki domowe dostosować do ich możliwości. Ważne jest, aby dzienny rozkład zajęć był uporządkowany. Należy ograniczyć czas oglądania telewizji, a w zamian poświęcić więcej czasu na rozmowę i wspólną zabawę. Pracując na co dzień z dzieckiem nadmiernie ruchliwym, należy pamiętać o tym, aby z jednej strony nie tłumić nadmiernej aktywności ruchowej tych dzieci, a z drugiej uczyć je podczas zajęć kontrolowania swojej energii, wdrażać do spokoju i skupienia się nad aktualnie podejmowanym zadaniem. Justyna Prokocka